فصل هشتم : عيب يابي در سيستم سوخت رساني


1-8- موتور ، روشن نمي شود .
1. قبلا عيب سيستم برق و جرقه را برطرف نماييد .
2. خالي نبودن باک را آزمايش کنيد .
3. بسته بودن ساسات و فلوت نمودن موتور را کنترل کنيد .
4. نفوذ آب را در مدار آزمايش کنيد .
5. مجراي تعادل هواي باک را بازديد نماييد .
6. لوله بنزين را از کاربراتور کشيده ، با استارتر زدن کار پمپ را آزمايش کنيد . اگر بنزين از اين لوله خارج نشود ، يا پمپ بنزين خراب شده ، يا لوله هاي ورودي به آن هوا مي گيرند و يا اينکه گرفتگي در باک و لوله ها به وجود آمده است .
7. ممکن است به علت بالا رفتن درجه حرارت ، قفل گازي در مدار به وجود آمده ، راه عبور سوخت را مسدود نموده باشد ، لذا مدار را بررسي کنيد .
8. نشتي لوله خروجي پمپ بنزين را بررسي کنيد .



1-1-8- کنترل خالي بودن باک :
اگر سوخت سنج ، کار نمي کند ، با لاوله لاستيکي نرمي که از ورودي باک در آن وارد مي شود ، مي توان از وجود سوخت اطلاع حاصل نمود .
معمولا لوله خروجي بنزين به اندازه 20mm از کف باک بالاتر است تا رسوبات کف باک، داخل مدار نشود . بنابراين ، سوخت کم ، با نداشتن سوخت يکسان است . در صورتي که سوخت در اختيار نباشد ، مي توان اتومبيل را طوري کج نمود تا سوخت آن در يک جا جمع شده ، به دهانه لوله خروجي باک برسد . در اين حالت ، مدار سوخت رساني را آزمايش مي نمايند .


2-1-8- آزمايش سوخت ورودي به کاربراتور :
پس از حصول اطمينان از موجودي سوخت باک ، بايد سوخت ورودي به پياله کاربراتور را آزمايش نمود :
- لوله بنزين کاربراتور را جدا نموده ف به موتور استارت بزنيد ولي موتور را روشن نکنيد .
- اگر بنزين از لوله ، خارج شود دليل سالم بودن پمپ بنزين است . لذا فيلتر کاربراتور و سوپاپ سوزني شناور را کنترل نماييد . در صورت خارج شدن بنزين از لوله پمپ بنزين ، مخلوط بودن آب با بنزين را بررسي کنيد .
- اگر از لوله ، بنزين خارج نشود دليل خرابي مدار – از باک تا کاربراتور – است .


3-1-8- آزمايش ساسات و فلوت کردن سوخت
- ابتدا ساسات را از نظر درست کارکردن ، آزاد بودن دريچه و محور آن آن و بسته شدن کامل دريچه بازديد نماييد .
- اگر ساسات بسته نمي شود ، هواکش را باز کرده ، با دست هواي ورودي کاربراتور را کنترل کنيد تا سوخت غني شود . اگر موتور در اين حال روشن شود دليل کمبود سوخت و کار نکردن ساسات است .
- گاهي ممکن است در اثر آب بندي نبودن سوزن شناور ، در جايگاه خود ، حالت فلوت کردن رخ دهد . آن را آزمايش کنيد .
- اگر ساسات باز نشود و يا شناور کاربراتور تنظيم نباشد ، سوخت زيادي به موتور ارسال گرديده ، موتور خفه مي کند ( فلوت کردن ). اگر کاربراتور فلوت کند از دور درپوش پياله ، سوخت نشت مي کند و يا سوخت در دور محور دريچه گاز جمع مي شود . گاهي واشر بين کاربراتور و مانيفولد مرطوب مي شود .
- اگر موتوري فلوت نموده و خفه کرده باشد ، بايد دريچه هاي ساسات و گاز را باز نگه داشت و در اين حال به موتور استارت زد تا سوخت اضافي آن خارج گرديده ، با سوخت لازم روشن شود .
- گاهي در اثر گرم شدن بنزين در پياله کاربراتور و انبساط آن فشار زيادي در پياله به وجود مي آيد و سوخت اضافي از ژيگلور خارج شده ، موتور فلوت مي کند . در کاربراتور هاي جديد ، منفذي براي جلوگيري از حالت انبساط بنزين در پياله کاربراتور پيش بيني مي کنند . گاهي به اين مدار مجراي « ضد تراوش » يا « ضد جوش » مي گويند . وظيفه مدار ضد جوش ، خارج کردن بخارات بنزين از پياله در بعضي مدلها به وسيله يک سوپاپ بخار ف سوخت پياله دائما تخليه گرديده ، به باک برگشت داده مي شود و به جاي آن ، سوخت خنک از پمپ بنزين به پياله بنزين مي ريزد .
بهرحال در صورت بروز انبساط بنزين در پياله کاربراتور ، بايد مانند فلوت کردن رفتار نمود .
نتيجه آزمايش روي کاربراتور چنين است :
- اولا بايد سوخت به کاربراتور ارسال شود .
- ثانيا مدار ساسات بخوبي عمل کند .



4-1-8- آزمايش وجود آب در مدار سوخت رساني :
وجود آب در بنزين ، باعث مسدود شدن مدارات و ژيگلورها مي شود . براي آزمايش ، کمي بنزين از مدار کشيده ، در ظرف تميزي مي ريزند . هر گاه در سوخت آب وجود داشته باشد ، در کف ظرف حبابهايي از آب ، ظاهر خواهد گرديد .
روش ديگر پي بردن به وجود آب ، آن است که استکاني پمپ بنزين يا صافي آن را باز کرده ، سوخت آن را روي زمين بريزند . سوخت بسرعت تبخير مي شود ولي آب براي مدتي به صورت حباب روي زمين باقي مي ماند .
- اگر مقدار کمي آب در استکان پمپ بنزين وجود داشته باشد ، با دستمال تميزي آن را خشک نموده ، روي پمپ بنزين نصب کنيد و به موتور استارت بزنيد تا روشن شود .
- اگر مجددا در استکاني ، آب جمع شود لازم است مدار را تخليه نموده ، تميز کنند تا موتور روشن شود .



5-1-8- قفل گازي در مدار سوخت رساني :
گاهي در هواي گرم ، جريان سوخت ارسالي به موتور قطع مي گردد و در حال حرکت ، پس از چند بار ريپ زدن ، موتور خاموش مي شود . معمولا موتوري که داغ کند ، سوخت مدارات آن تبخير گشته ، در اثر ازدياد حجم گاز بنزين ، راه عبور سوخت مسدود مي شود . در چنين حالتي ، وقتي دريچه گاز بسته شد موتور خاموش شده ، ديگر با گاز دادن روشن نمي شود .


6-1-8- آزمايش گرفتگي لوله هاي بنزين :
براي آزمايش گرفتگي لوله بنزين ، آن را از ورودي پمپ بنزين درآورده ، پس از برداشتن در باک از انتهاي لوله در آن مي دمند . براي دميدن در لوله ، از باد کمپرسور و يا تلمبه دستي استفاده مي کنند و يا با دهان در آن مي دمند .
اگر با اين روش ، لوله بنزين باز شود نشانه وجود مواد شناور در باک است و هر چه سريعتر بايد آن را تمييز کنند . و چنانچه لوله بسختي باز شود ، نشانه وجود رسوب با قطعات درشت تر است .


7-1-8- موتور در حالت آرام کار نمي کند :
اگر سيستم جرقه زني عيب نداشته باشد و موتور در دور آرام ناميزان کار کند و يا خاموش شود ، نشانه وجود عيب ، در سيستم سوخت رساني مي باشد . و به روش زير عمل کنيد :
1. مدار دور آرام کاربراتور را کنترل و آن را مجددا تنظيم کنيد .
2. فلوت کردن کاربراتور را بررسي نماييد . فلوت کردن در اثر تنظيم نبودن شناور و يا فعاليت مدار استارتر مي باشد . ( استارتر مدار راه اندازي يا ساسات مي باشد ) .
3. در مدار خلا يي موتور ، هوا نشت مي کند . براي آزمايش لوله خلايي متصل به مانيفولد ، لوله بوستر ترمز ، لوله برف پاک کن خلايي ، واشرها نيفولد ، واشر کاربراتور و ... را بازديد نماييد .
4. عيب مکانيکي موتور ، فيلرگيري سوپاپها ، کمپرس سيلندرها و ... را بررسي و برطرف نماييد .


2-8- روش تنظيم دور آرام کاربراتور :
1. موتور را روشن نماييد و با پيچ تنظيم دور ، دريچه گاز را آنقدر باز کنيد تا موتور بخوبي کار کند .
2. مدار ساسات را در حالت گرم بودن ، غير فعال نماييد .
3. پيچ تنظيم سوخت دور آرام را کاملا ببنديد تا دور موتور کاهش يابد . اگر با کم کردن سوخت به وسيله پيچ تنظيم سوخت دور آرام ، دور موتور افزايش يابد ، نشانه غني بودن سوخت مي باشد و اگر دور موتور افت کند ف نشانه ضعيف بودن سوخت است .
4. حال اگر دور موتور زيادتر از حد عادي است ، با پيچ تنظيم دور ف دريچه گاز را کمي ببنديد تا دور موتور به اندازه دور توصيه شده ، برسد .
5. اگر نتوان با پيچ تنظيم سوخت دور آرام ، سوخت را تنظيم کرد ، بايد کاربراتور را باز نموده ، مدار دور آرام و ساير مدارات را شستشو داد و ژيگلور دور آرام را از نظر گرفتگي ، تميز نمود .
6. براي آزمايش دقيق سوخت کاربراتور نياز به دستگاه سوخت سنج مي باشد . با اين دستگاه پس از گرم شدن موتور ، لوله جمع کننده دود را در لوله اگزوز قرار داده ، دستگاه را روشن مي کنند . پمپ مکنده دستگاه ، دودها را به قسمت آناليزور ( تجزيه کننده) انتقال داده ، پس از سنجش درصدco سوخت ، عقربه دستگاه نسبت اختلاط سوخت را نشان مي دهد .


آزمايش سوخت موتور



پس شتابدهنده قابل تنظيم



فلوت کردن کاربراتور
1-2-8- کاربراتور به دلايل زير فلوت مي کند :
- هر گاه شناور کاربراتور تنظيم نباشد ، سطح سوخت در ارتفاع بالاتري قرار گرفته ، مصرف آن افزايش مي يابد .
- اگر شناور سوراخ شود بنزين در آن نفوذ کرده ، شناور در پياله بنزين غوطه ور مي گردد ؛ لذا سطح بنزين در پياله بالا مي آيد .
- هر گاه ذرات ناخالص در بنزين در نشيمنگاه سوپاپ سوزني شناور رسوب کند ، مانع از بسته شدن مدار شناور گرديده ، سوخت فلوت مي کند .
- اگر پمپ بنزين فشار خيلي زيادي توليد کند ، به طوري که نيروي رانش شناور نتواند سوپاپ را ببندد ، سطح سوخت در پياله افزايش يافته ، بنزين فلوت مي کند .
- اگر مدار ساسات تنظيم نباشد ، سوخت اضافي به مدار ارسال مي نمايد و در نتيجه ايجاد فلوت مي کند .
علامت فلوت کردن کاربراتور ، نشت نمودن سوخت از دور درپوش کاربراتور ، محور دريچه گاز ، خيس نمودن شمعها و روشن نشدن موتور است .


براي برطرف شدن فلوت کاربراتور ، به ترتيب زير عمل کنيد :
1. ابتدا مدار ساسات را کنترل نماييد . به اين منظور باز شدن کامل دريچه ساسات را در گرماي نرمال موتور مورد بازديد قرار دهيد . اگر ساسات از نوع اضافه کننده سوخت است ( استارتر ) نشتي آن را در مدار کنترل کنيد .
2. سپس ضربه ملايمي به نزديکي محل سوپاپ شناور بزنيد تا اگر ذراتي در جايگاه آن قرار گرفته است ، بر طرف شود و سوپاپ سوزني بتواند به وظيفه خود عمل نمايد .
3. اگر عمل فلوت کردن کاربراتور ، برطرف نشود بايد آن را باز کرده ، علل ديگر را در آن بررسي نمايد .


2-2-8- نشتي گاز در مانيفولد هوا :
هوا از کناره هاي واشر مانيفولد ، به داخل نفوذ کرده ، سوخت را رقيق مي کند و لذا در دور آرام که خلا مانيفولد زياد است ، موتور ناميزان کار مي کند .
1. اگر محل مشخصي از نشتي گاز ديده شود با سفت کردن مهره هاي نيفولد ، فلانچ کاربراتور و يا پيچهاي بدنه کاربراتور آن را اصلاح مي کند .
2. اگر با سفت کردن پيچها ، هنوز نشتي وجود دارد ، نشانه خراب واشرها مي باشد .
3. ممکن است از کناره لوله خلايي بوستر نشتي به وجود آيد .
4. براي برطرف شدن اثر نشتي مانيفولد هوا ، در حالت اضطراري ، بهتر است با پيچ تنظيم دريچه گاز دور موتور را به کمترين مقدار ممکن برسانند تا آنکه در اولين فرصت بتوان واشرهاي معيوب را تعويض نمود .


3-2-8- عيب مکانيکي موتور :
اگر آزمايشهاي فوق ، در مورد برطرف کردن معايب دور آرام به نتيجه نرسد ، عيب احتمالي در اشکالات مکانيکي موتور است . به اين منظور ، مواد زير را بررسي کنيد :
1- چسبندگي سوپاپها را آزمايش کنيد .اگر چسبندگي در سوپاپها وجود داشته باشد صداي بلند وضربه داري از موتور به گوش ميرسد .
2- ممکن است يکي از سيلند رها کار نکند، عيب احتمالي در شمع ،رينگها،سوراخ شدن پيستون و يا ترکيدن سوپاپها باشد (سوختن سوپاپ). مي توان هر مورد را با آزمايش مربوط ته دست آورد.


4-2-8- افت قدرت موتور:
وقتي قدرت موتور،در صورت ميزان بودن سيستم جرقه ، کاهش داشته باشد عيب احتمالي در سيستم سوخت رساني و يا سيستم اگزوز مي باشد. لذا موارد زير را برسي کنيد.
- مخلوط سوخت و هواي کار براتور، در حالت شتاب گيري کم است،آن را ميزان کنيد .
- سوخت موتور ناميزان است واحتما لا حالت فولوت کردن وجود دارد.
- پمپ بنزين، سوخت کافي ارسال نمي کند.
- قفل گازي در مدار به وجود مي آيد .
- خفه کن اگزوز گرفتگي دارد .
يخ زدگي در کاربراتور وجود دارد .

5-2-8- رقيق بودن سوخت در حالت شتاب گيري :
اگر به علت رقيق بودن سوخت ، موتور افت قدرت داشته باشد ، معمولا در کاربراتور عطسه بوجود مي آيد . صداي عطسه در موقع باز شدن ناگهاني دريچه گاز بيشتر است . در چنين حالتي به ترتيب زير عمل کنيد:
- موتور را خاموش کرده ، هواکش کاربراتور را برداريد . دريچه ساسات را کاملا باز نماييد .
- از لوله کاربراتور به داخل نگاه کنيد و همزمان چند بار دريچه گاز را بشدت باز کنيد تا مدار شتاب دهنده ، فعاليت کند . توجه نماييد که پمپ کردن زياد مدار شتاب دهنده ، باعث فلوت کردن کاربراتور مي شود .
- موتور را روشن کنيد و مجددا به آن گاز بدهيد . اگر عمل عطسه کاربراتور تکرار شود ، نشانه پمپ نکردن کافي پمپ شتاب دهنده است .
- لازم است کورس پيستون پمپ شتاب دهنده را افزايش دهند تا سوخت بيشتري ارسال شود . يا ممکن است ژيگلور مدار شتاب دهنده گرفتگي داشته باشد و نيز ممکن است سوپاپهاي مدار پمپ شتاب دهنده ، معيوب باشند .
- مسدود شدن جزيي ژيگلور اصلي را ، وقتي تشخيص مي دهيم که در دور آرام ، موتور بخوبي کار مي کند ولي در حالت تمام بار ، شتاب گيري ضعيف شود و قدرت افت ميکند .

- پمپهاي شتاب دهنده ، به دو صورت ساخته مي شوند :
قابل تنظيم باشد بايد دانست که در هواي سرد و در ارتفاعات نزديک سطح دريا ، بايد کورس پيستون را طوري تنظيم کرد تا سوخت زيادتري تزريق کند و برعکس در هواي گرم و ارتفاعات بالا نياز به سوخت کمتري مي باشد .
درشکل زير کورس پيستون پمپ شتاب دهنده را با تعويض موقعيت اهرم پيستون ، تغيير مي دهند . در روي اهرم متصل به دريچه گاز ، سه سوراخ وجود دارد که هر يک ، کورس معيني را براي پيستون پمپ فراهم مي کند .


پمپ شتابدهنده قابل تنظيم


6-2-8- اثر غني بودن سوخت در افت قدرت موتور :
اگر قدرت موتور به علت زياد بودن سوخت ، کاهش يابد ، حالت خفگي در موتور به وجود آمده اغست . اثر مشخص آن ، ايجاد صداي مخصوص و خروج دود سياه از اگزوز است . در اين حالت لازم است کاربراتور را مورد تعمير قرار داد .

7-2-8- اثر خرابي پمپ بنزين در افت قدرت موتور :
هرگاه پمپ بنزين ، سوخت ضعيفي ارسال نمايد موتور در حالت شتاب گيري با کمبود سوخت مواجه مي شود . پس لازم است فشار پمپ و شدت جريان سوخت را اندازه بگيريد .

8-2-8- اثر قفل گازي در افت قدرت موتور :
ايجاد قفل گازي در مدار ، از جريان سوخت کافي جلوگيري مي نمايد و موتور را با کمبود سوخت روبرو مي کند . در صورت به وجود آمدن قفل گازي ، معايب مدار را با عايق بندي صحيح حرارتي و جلوگيري از انتقال گرماي بدنه موتور به پمپ بنزين و کاربراتور ، برطرف نماييد .

9-2-8- اثر گرفتگي خفه کن در افت قدرت موتور :
لوله اگزوز در اثر کج شدگي و يا دوده گرفتگي ، وظيفه خود را بخوبي انجام نمي دهد . براي آزمايش ، دور موتور را بالا برده و به طور ناگهاني دريچه گاز را رها کنيد ، هرگاه صداي خش خش از لوله اگزوز شنيده شود ، نشانه گرفتگي آن است .

10-2-8- يخ زدن کاربراتور :
يخ زدن کاربراتور ، يکي از مسايلي است که در شرايطي از قبيل کاهش دماي محيط و افزايش رطوبت هوا اتفاق مي افتد . مثلا وقتي درجه حرارت هوا بين تا و رطوبت هوا بين 65 تا 100 درصد است ، يخ زدگي در کاربراتور ايجاد مي شود .
در چنين شرايطي به محض روشن کردن موتور ، دريچه گاز يخ مي زند که اين حالت معمولا پيش از رسيدن به درجه حرارت عادي اتفاق مي افتد .
در بعضي از کاربراتورها ، مداري دودهاي گرم اگزوز را به حوالي مجراي دور آرام هدايت نموده ، اطراف آن را گرم نگه مي دارد تا از يخ زدگي جلوگيري کند