sortmeh

تعدادی از سوالات تشریحی درس سیستم جرقه موتورهای بنزینی

بسمه تعالی

مدار جرقه زني:

 

1-مدار جرقه زني از چه قسمتهايي تشكيل شده است؟

مدار جرقه زني از دو مدار تشكيل شده است الف-مدار اولیه یا فشار ضعيف ب-مدارثانویه یا فشار قوي

 

2-مدار اوليه يا فشار ضعيف(low voltage-circuit) از چه قسمتهايي تشكيل شده است؟

1-مثبت باتري 2-آمپرمتر(دو رشته سيم به رنگهاي قهوه اي يك رشته به سولونوئيد يا سيم پيچ استارتر و يك رشته به سوئيچ اصلي اگرآمپرمتردر خودرو بكار رفته باشد) 3-ورودي سوئيچ (يك رشته سيم قهوه اي ورودي از كه با علائم B-AM-SW-1-30 مشخص مي گردد) 4-خروجي سوئيچ (يك رشته سيم خروجي سفيد به جعبه فيوزها كه با علائم IG-2-15 مشخص مي گردد)5-ورودي كوئل (يك رشته سيم سفيد رنگ از جعبه فيوزها كه با علائم +,15,COIL,SW  مشخص مي گردد) 6-خروجي كوئل به دلكو(يك رشته سيم سياه و سفيد كه با علائم -,CB,DIS,1 مشخص مي گردد) 7-سيم ولتاژ ضعيف دلكو 8-داخل دلكو پلاتين متحرك و خازن 9-پلاتين ثابت و بدنه دلكو 10-منفي باتري

قطب منفی باتری را توسط کابل مربوطه به بدنه اتصال می دهیم سپس کابل مثبت را به اتوماتیک استارت متصل می کنیم از محل اتصال کابل مثبت باتری به اتوماتیک استارت توسط یک رشته سیم افشان برق باتری را به مثبت آمپرمتر جلو داشبورد متصل کرده و سپس توسط یک رشته سیم افشان دیگر منفی آمپرمتر را به ترمینال ورودی که با عدد 2 یا 30 یا AM و یا B و یا BAT مشخص شده است متصل می نماییم .

ترمینال 15 یا IG یا IGN سوئیچ را توسط سیمی به مثبت کویل متصل می کنیم.(قطب مثبت کویل از داخل توسط سیم پیچ اولیه به منفی کویل متصل می شود.) معمولا در مسیر ترمینال IGN سوئیچ به مثبت کویل یک فیوز قرار می دهند.

ترمینال منفی کویل را توسط یک رشه سیم به طول و قطر مناسب به سر سیم مشترک خازن و پلاتین متحرک دلکو متصل می نماییم و سپس ترمینال ACC سوئیچ به منظور تامین برقف مصرفی وسایل جنبی خودرو مانند رادیو و ضبط و غیره استفاده می شود.ترمینال ST سوئیچ برای اتصال برق باتری از طریق سوئیچ به اتومات استارت جهت راه اندازی استارت موتور به کار می رود.

 

3-مدار ثانويه يا فشار قوي (high voltage-circuit) از چه قسمتهايي تشكيل شده است؟

1-يك سر ثانويه كوئل 2-برج وسط كوئل 3-واير كوئل دلكو 4-فنر و زغال دلكو 5-چكش برق 6-فاصله هوايي بين سر چكش برق و ترمينال دلكو-7-وايرها شمع و الكترود مياني شمع و فاصله هوايي بين دو الكترود شمع و الكترود بدنه شمع

وایر برج کویل را با طول مناسب با فاصله کویل و دلکو انتخاب و یک سر آن را در محل برج کویل قرار داده و گردگیر آن را در محل محکم می کنیم و سر دیگر وایر برج کویل را به وسط درب دلکو (ترمینال مرکزی درب دلکو)متصل می نماییم.سپس وایرها را به ترتیب احتراق روی درب دلکو مرتب کرده و سر دیگر آن ها را به شمع مربوطه وایرچینی می نماییم.و کابل اتصال بدنه یا منفی باتری را اتصال می دهیم و استارت می زنیم و وقتی موتور روشن گردید از صحت سیم کشی سیستم جرقه مطمئن می شویم.

4-چگونگی عمل جرقه زني را بیان نمایید؟

با باز شدن سوئیچ ، جریان برق از طریق باتری به کویل و خازن و به پلاتین ها زمانی که روی هم قرار گرفته اند می رسد و همانطور که با گردش شافت بادامک دار دلکو پلاتین ها باز می شوند جریان مدار اولیه قطع می شود و خیلی سریع یک جریان القائی با ولتاژ زیاد درون کویل به وجود می آید که از طریق وایر مرکزی به درب دلکو و زغال مرکزی درب دلکو چکش برق و وایرها و شمع ها می رسد.

اگر مداری مطابق شکل زیر تشکیل دهیم و کلید k1 را وصل نماییم جریان I ، از مدار عبور می کند که اندازه آن فورا به مقدار حداکثر خود ، یعنی Imax=V/R نمی رسد،  زیرا به محض قطع جریان توسط کلید K1 کمی خاصیت مغناطیسی به صورت پس ماند در آن باقی می ماند که در هنگام وصل کلید K1 مانع از افزایش جریان به طور سریع در سیم پیچ می گردد.افزایش جریان و رسیدن به مقدار حداکثر طبق منحنی زیر می باشد.

 

بنابراین اشباع کویل ، مانند چرخ لنگری است که به علت داشتن اینرسی،  انرژی جنبشی را دیر دریافت نموده و هنگامی که نیرو از آن حذف می گردد،  دیر متوقف می شود که در کویل نیز نیروی محرکه القائی ایجاد شده در سیم پیچ اولیه،  مانع حرکت سریع الکترونها در آن شده،  لذا جریان باتری طبق منحنی فوق افزایش می یابد.

وقتی کلید K1 قطع می گردد و مدار از منبع باتری جدا شود،جریان در سیم پیچ فورا از بین نمی رود بلکه زمانی طول می کشد تا کاملا حذف گردد به طوری که اگر کلید K2 نیز وصل باشد این جریان بین سیم پیچ و مصرف کننده R برقرار خواهد شد و اگر کلید K2 را قطع و کلیدK1 را پی در پی قطع و وصل نماییم بعد از مدتی در اثر جرقه های ایجاد شده بین کنتاکتهای کلید K1، 

کنتاکتها مانند پلاتین های دلکو خواهند سوخت بنابراین ولتاژی که باعث سوزاندن کلید K1 می شود ولتاژ خود القای سیم پیچ است که در موقع باز شدن کلید K1 و قطع جریان منبع به علت ریزش خطوط مغناطیسی هسته در سیم پیچ های اولیه القاء می شود.

 

5-وظیفه دستگاه كوئل را در مدار جرقه زنی  شرح دهيد؟

كوئل, ترانسفورماتور فشار قوي است كه وظيفه دارد ولتاژ ضعيف باتري را بين 5000 تا 25000 افزايش دهد و علت اختلاف دو عدد مذكور شرايط مختلف كار موتور مي باشد كه در حالت عادي احتياج به ولتاژي بين 5 تا 10 كيلو ولت بوده ولي در شرايطي كه هوا سرد است يا مقاومت در دهنه پلاتين هاي شمع زياد است مانند رسوب گرفتگي و غني بودن سوخت كاربراتور و روغن سوزي داشتن موتور ولتاژ جرقه بايد بيشتر باشد.

 

6-ساختمان كوئل از چه قسمتهايي تشكيل شده است؟

1-سیم پیچهای اولیه کوئل-روی هسته کوئل و معمولا در قسمت بیرونی سیم پیچهای اولیه پیچیده می شود که قطر تقریبی آن 1 میلیمتر و تعداد حلقه های آن 200 تا 300 حلقه و عایق لاکی و گاهی هم در کویل های مخصوص عایق لاک و نخی است.

 

2-سیم پیچی ثانویه کوئل-روی هسته کویل و معمولا در قسمت زیرین سیم پیچی نازکی قرار داده اند که قطر سیم آن حدودا 10/1 میلیمتر با تعداد حلقه بین 15000 تا 25000 حلقه با عایق لاکی و با فواصل کاغذ گذاری شده روی هسته پیچیده شده است.

3-هسته کویل-از آهن ورقه ورقه و از آلیاژ فولاد ساخته می شود هسته از آهن دینام که از آلیاژ فولاد کرم دار یا آلیاژ فولاد سیلیسیم دار یا نیکل و منگنز دار ساخته می شود که قابلیت هدایت مغناطیسی یا( پرمابیلیته Permability  )آلیاژهای نیکل و منگنز دار از فولاد خالص بهتر می باشد.

4-غلاف یا جلد کوئل-پوسته کویل معمولا از فلزاتی ساخته می شود که ضریب هدایت گرمائی خوبی داشته باشند مانند آلمینیوم.

انتقال حرارت خوب پوسته کویل باعث خنک شدن بهتر سیم پیچها شده و از سوختن کویل جلوگیری می کند و معمولا داخل پوسته پر از روغن مخصوصی است که ضمن دارا بودن خاصیت هدایت حرارتی عایق الکتریسیته نیز است تا به عایق بودن سیمها کمک نموده و از ایجاد اتصال کوتاه بین حلقه ها جلوگیری نماید.

5-مقاومت کوئل-گاهی در مدار اولیه و سری با آۀن مقاومتی قرار می گیرد که وظیفه آن حفاظت سیم پیچهای اولیه کویل است.

 

7-علت متورق ساختن هسته کویل را شرح دهید.

با توجه به این که در آهن یکپارچه جریانهای گردابی به وجود می آید و باعث گرم شدن هسته کویل می گردد و گاهی این حرارت به حدی می رسد که می تواند سیم پیچهای کویل را بسوزاند و چون در این عمل انرژی اتلاف می گردد و به عنوان افت هسته نیزمعروف است با متورق ساختن هسته و عایق کاری ورقه ها نسبت به یکدیگر می توان مقدار گرم شدن هسته و تلفات انرژی را به مقدار زیادی کاهش داد و در عمل ضخامت ورقه ها را 0.5 تا 1.5 میلیمتر در نظر می گیرند و برای عایق کاری از لاک یا کاغذ نازک استفاده می شود.

8-هر يك از وظايف دلكو را شرح دهيد؟

1-تقسیم ولتاژ قوی کویل بین شمعهای موتور بر حسب ترتیب احتراق-بدین ترتیب که ولتاژ قوی کویل به ترمینال وسط دلکو رسیده که با بوش فلزی به فلز و ذغال منتقل شده و به فلز چکش برق می رسد در اثر چرخش میل دلکو و چکش برق ولتاژ تقویت شده از سر چکش برق و از فاصله 0.5 میلیمتری به ترمینالهای داخلی در دلکو پرش نموده از طریق وایرها به شمع ها می رسد.

2-قطع و وصل مدار اولیه جرقه-برای ایجاد حوزه مغناطیس متغیر در ترانسفورماتور تقویت ولتاژ کویل و ایجاد ولتاژ القائی در ثانویه کویل لازم است برق مستقم باتری مرتبا متناسب با دور و تعداد سیلندرها قطع و وصل گردد.میل دلکو دو پارچه ساخته شده می شود که قطعه فوقانی آن دارای بادامک بوده که تعداد برجستگی آن برابر تعداد سیلندرهای موتور است و فیبر پلاتین متحرک به طور دائم با بادامک تماس داشته و هر بار که بادامک به زیر فیبر می رسد دهانه پلاتین باز شده و به علت ریزش خطوط قوای هسته کویل در ثانویه ولتاژ القاء گردیده و شمع جرقه می زند و سیم فشار ضعیف کویل در دلکو به دو انشعاب تقسیم می گردد که یکی به سر پلاتین تحرک و دیگری به سیم مثبت خازن می رود.

3-تنظیم پیش جرقه مناسب بر حسب دور موتور به طور خودکار

 

9-چرا آوانس جرقه در مدار قدرت الزامی است؟

اگر احتراق گاز متراکم شده به طور کامل در هنگام مشخص یعنی پایان زمان تراکم صورت گیرد که پیستون در حال بازگشت به طرف نقطه مرگ پایین (Bottom dead center)است قدرت موتور به حداکثر مقدار خود خواهد رسید و از طرف دیگر سوختن کامل مخلوط متراکم شده زمانی حدود 1000/2 تا 1000/4 ثانیه زمان لازم دارد پس اگر زمان این زمان را در نظر بگیریم و جرقه را درست در پایان زمان تراکم ایجاد کنیم تا سوختن کامل مخلوط داخل سیلندر پیستون به مقدار قابل ملاحظه ای تغییر مکان خواهد داد و قدرت واقعی به دلایل زیر حاصل نخواهد شد.

1-فشار احتراق گاز به دلیل پایین رفتن پیستون کاهش یافته و به مقدار حداکثر نخواهد رسید.

2-گرمای گاز که عامل اصلی گسترش جبهه آتش است کاهش خواهد یافت.

با توجه به توضیحات داده شده مثلا در دور 3000 دور در دقیقه موتور و زمان احتراق 1000/3 ثانیه پیستون 54 درجه از نقطه مرگ بالا به سمت نقطه مرگ پایین تغییر مکان داده است و احتراق کامل شده است بنابراین به مقدار قابل توجهی از قدرت موتور کاسته می شود و از طرفی چون حرکت پیستون یکنواخت نمی باشد و سرعت در حوالی نقطه مرگ بالا و پایین به صفر می رسد لذا حرکت خطی پیستون در حوالی نقطه مرگ بالا ناچیز است بهتر است مقدار آوانس 54 درجه در حوالی نقطه مرگ بالا و در طرفین آن طوری تقسیم می کنیم که مقدار کمی از آن قبل از نقطه مرگ بالا (آوانس جرقه)و مقدار بیشتری بعد از نقطه مرگ بالا تکمیل گردد.

 

9-کنترل ظاهری مدار ثانویه جرقه زنی را شرح دهید.

1-وایرهای فشار قوی را از نظر محکم بودن و تمیز بودن در ترمینالهای کویل-دلکو و سر شمعها بررسی می نماییم.

2-چکش برق و در دلکو و درپوش عایق کویل را از نظر شکستگی بازدید می کنیم.

3-ترمینالهای دلکو را از نظر سوختگ و رسوب داشتن و نیز فاصله ترمینالها را تا وسط ذغال اندازه گیری نموده و با فاصله محل داغی ذغال روی چکش تا لبه آن مقایسه می کنیم و باید اندازه اختلاف کمتر از 0.5 میلیمتر باشد.

10-کنترل عایق بندی در دلکو را بنویسید؟

درب دلکو را برداشته و وایر فشار قوی کویل را به ترمینال وسط دلکو متصل کرده و با یک میله ذغال را توسط یک گیره کاغذی به وایری متصل می نماییم و انتهای دیگر وایر را به الکترود مثبت وصل می کنیم اگر در دلکو به خوبی عایق بندی شده باشدو ترمینال وسط و ذغال و فنر آن فاصله هوایی نداشته باشد باید جرقه در فاصله 12 میلیمتری به خوبی پرش نماید.

 

11-کنترل عایق بندی چکش برق را بنویسید؟ چکش برق را روی میل دلکو قرار داده و وایر فشار قوی کویل را در فاصله 1.5 میلیمتری فلز چکش برق می گیریم در حالیکه دهانه پلاتین را قطع و وصل می نماییم و کویل ولتاژ قوی تولید می کند نباید از فلز چکش برق جرقه ای زده شود و جرقه زدن دلیل عایق نبودن چکش برق با میل دلکو می باشد.

 

12-کنترل فاصله سر چکش برق با ترمینالهای داخلی در دلکو را شرح دهید؟

فاصله لبه چکش برق از ترمینالهای داخلی در دلکو نباید از 0.5 میلیمتر بیشتر باشد اگر این فاصله در اثر پرش جرقه سوخته و زیاد شده باشد در دورهای زیاد به خوبی جرقه نزده و موتور ریپ خواهد زد پس به طور دقیق فاصله بین ترمینال تا وسط ذغال در زیر در دلکو را اندازه گیری نمود و با فاصله محل مرکز داغی ذغال روی چکش تا لبه چکش را مقایسه می نماییم که اختلاف نباید بیشتر از 0.5 میلیمتر باشد.

 

13-چگونگی کنترل در دلکو را بنویسید؟

داخل و خارج در دلکو بایستی خشک باشد-ذرات غبار یا کربن یا ذرا فلزی نباید از داخل به در دلکو چسبیده باشد-سوختگی و شل یا کثیف بودن برجهای در دلکو باید برطرف شود-ترک و شکستگی نداشته باشد.

درپوش کائوچویی روی دلکو درب دلکو نام دارد که با زبانه کوچکی در محل مخصوصی روی بدنه قرار می گیرد و به وسیله دو بست فنری که روی پوسته لولا شده است در جای خود ثابت می شود.

 

14-چگونگی کنترل عدم قطع شدگی وایرهای فشار قوی را بنویسید.

کلیه وایرهای فشار قوی را با باتری 12 ولتی و یک لامپ مورد آزمایش قرار می دهیم و اگر قطع شدگی در هر وایر وجود داشته باشد لامپ روشن نخواهد شد.

 

9-تنظيم دلكو در حالت آوانس استاتيكي يا تنظيم اوليه يا آزادگردي موتور را شرح دهيد؟

قبل از تنظیم زمان جرقه فاصله دهانه پلاتین ها را به اندازه 0.35 میلیمتر با روش گفته شده تنظیم می نماییم و سپس کابل اتصال بدنه باتری را وصل می کنیم و سوئیچ را باز کرده و درب دلکو را برمی داریم یک سر لامپ آزمایش 6 یا 12 ولتی را به بدنه و سر سیم دیگر لامپ را به سیم خروجی مدار اولیه دلکو یا ترمینال منفی کوئل وصل می کنیم سپس پیچ نگهدارنده بست دلکو را کمی شل می کنیم به نحوی که دلکو در مقابل گردش اندکی مقاومت نماید دلکو را به آرامی در جهت موافق گردش چکش برق می گردانیم تا پلاتین ها به هم متصل و لامپ خاموش شود سپس دلکو را تدریجا در جهت عکس گردش چکش برق به آرامی می گردانیم تا نقطه دقیق روشن شدن لامپ مشخص گردد بست نگهدارنده دلکو را سفت کرده و برای اطمینان از صحت تنظیم استاتیکی موتور را یک دور می گردانیم نقطه ای که لامپ روشن می شود بایستی دقیقا همان نقطه ای باشد که قبلا علائم تایمینگ در مقابل هم قرار گرفته اند و سپس سوئیچ را می بندیم و لامپ آزمایش را برداشته و درب دلکو را نصب می کنیم روشن شدن موتور با تک استارت نشان دهنده تنظیم صحیح استاتیکی دلکو است.

10-عمل خازن را در مدار جرقه زني شرح دهيد؟

در هنگام باز شدن دهانه پلاتین ها جریان در مدار اولیه قطع شده و حوزه مغناطیسی هسته کوئل ریزش می کند و در لحظه مستهلک شدن خطوط قوا در سیم پیچهای ثانویه ولتاژ القائی و در سیم پیچهای اولیه ولتاژ خود القاء به وجود می آید که مقدار ولتاژ القائی ثانویه 5000 تا 25000 ولت و مقدار ولتاژ خود القائی اولیه حدود 150 تا 300 ولت می باشد که خازن ولتاژ خود القای مدار اولیه را به صورت بار الکتریکی در جوشن مثبت خود ذخیره می نماید و از پرش جرقه از دهانه پلاتین ها جلوگیری می کند.

 

 11-طرز عملكرد خازن را شرح دهيد؟

ولتاژ خود القای به وجود آمده می تواند در لحظه باز بودن دهانه پلاتین ها از فاصله هوایی 0.35 میلیمتری دهانه پرش نموده و جرقه ایجاد نماید که جرقه عامل سوزاندن پلاتین ها و بالا رفتن مقاومت الکتریکی مدار اولیه شده و گاهی به علت ذوب شدن فلز پلاتین موجب دائمی شدن برق مدار اولیه و در نتیجه خاموش شدن موتور می شود.

برای جلوگیری از عمل فوق خازنی را به طور موازی با مدار اولیه قرار می دهند که خازن وظیفه دارد ولتاژ خود القای مدار اولیه را به صورت بار الکتریکی در جوشن مثبت خود ذخیره نموده و از پرش جرقه از دهانه پلاتین ها جلوگیری نماید و لحظه بعد که ولتاژ ثانویه کاهش یافت و هنوز پلاتین ها باز هستند بار ذخیره شده خازن در مدار اولیه در جهت خلاف تخلیه می شود این جریان مخالف پس ماند مغناطیسی هسته را سریعا مستهلک می نماید.

12-چگونگي افزايش ولتاژ در كوئل را بنويسيد؟

عمل کوئل مانند ترانسفورماتور تابع قانون ترانس هاست.

N1 =تعداد حلقه های اولیه

N2 =تعداد حلقه های ثانویه

                                                                                                                                                      N1/N2=V1/V2=I2/I1=i                                      

 

V1 =ولتاژ خود القای اولیه که بین 150 تا 300 ولت است

V2 =ولتاژ القائی در ثانویه کویل

I1 =آمپر مصرفی مدار اولیه کویل در هنگام روی هم نشستن پلاتین ها

I2 =آمپر مدار ثانویه

i =ضریب تبدیل

13-چگونگي كنترل افت ولت در دهانه پلاتين را شرح دهيد؟

افت مجاز در دهانه پلاتین ها 0.2 ولت است که با استفاده از ولت متر دو ولتی آن را اندازه گیری می کنیم که ولت متر را بین خروجی کویل و بدنه قرار داده و پس از اطمینان از روی هم نشستن پلاتین ها سوئیچ را باز نموده و به ولت متر توجه می کنیم عقربه باید روی 0.2 ولت یا کمتر باشد.اگر از 0.2 ولت زیادتر باشد باید نسبت به رفع عیب پلاتین ها اقدام نماییم زیرا باعث کاهش آمپر مصرفی مدار اولیه کویل و عدم اشباع کامل آن خواهد شد. 

14-چگونگي كنترل افت ولت مجاز در كوئل را بنويسيد؟

افت مجاز در کویل 0.5 ولت است که روش بررسی بدین شکل است که ولت متر 15 ولتی را یک بار بین دو سر باتری قرار داده و در حالیکه هیچگونه مصرف کننده ای از باتری تغذیه نمی کند ولتاژ باتری را اندازه می گیریم بار دیگر ولت متر را بین ورودی کویل و بدنه بسته و خروجی کویل را با سیم فیوزدار 7.5 آمپری اتصال بدنه می نماییم که اختلاف دو اندازه گیری نباید بیشتر از 0.5ولت باشد.

15-افت مجاز در مدار اولیه چقدر است و اگر بیشتر باشد عیب را در کجا بایستی جستجو کرد؟

افت مجاز در مدار اولیه نباید بیش از 0.7 ولت باشد یعنی 0.2 ولت در پلاتین ها و 0.5 ولت در کویل که در صورتی که اختلاف ولتاژ دو سر باتری و کویل 0.5 ولت باشد مدار اولیه تا کویل در وضع مناسب قرار دارد و اگر از مقدار 0.5 ولت بیشتر باشد باید شل یا کثیف بودن بستهای باتری-بریدگی یا شل بودن سیم ها و بستها از باتری تا کویل را کنترل نماییم.

 

15-مقدار مقاومت كوئل چگونه محاسبه مي گردد و وظیفه آن در مدار چیست؟

اگر بخواهیم مقدار مقاومت کوئل را در سیستم 6 ولتی محاسبه نماییم با توجه به آنکه می دانیم حداکثر ولتاژ دینام 7.6 ولت می باشد و شدت جریان مدار جرقه 2 آمپر فرض می شود و برای جلوگیری از سوختن سیم پیچ اولیه حداکثر ولتاژ مدار اولیه کویل بایستی 4 ولت باشد مقدار مقاومت کوئل را چنین به دست می آوریم:

VR=7.6-4=3.6ولتاژ دو سر مقاومت

V=IR

3.6=2*R

R=1.8 اهم

در سیستم 12 ولتی حداکثر ولتاژ دینام 15 ولت و ولتاژ دو سر مدار اولیه 7.5 ولت و شدت جریان 2.5 آمپر فرض می شود که مقدار مقاومت کویل 3 اهم محاسبه می گردد.

مقاومت کوئل یک کنترل کننده حفاظتی است که مقدار آمپر را کنترل می کند تا گرمای ایجاد شده در کویل از حد معینی بیشتر نشود.

16-پلاريته صحيح كوئل چگونه بررسي مي شود؟

اگر ورودی و خروجی کویل را اشتباها جابجا ببندیم جرقه در شمع از پایه منفی به الکترود میانی پرش خواهد نمود و در حالت عادی اشتباه وصل نمودن ترمینالهای کویل چندان اشکالی به وجود نمی آورد ولی در حالت غیر عادی مانند سرد بودن موتور-کهنه بودن شمع ها-کثیف بودن یا زیاد بودن دهانه شمع -روغن سوزی داشتن موتور یا غنی بودن سوخت کاربراتورو زیاد بودن کمپرس موتور کار مطلوب در موتور نخواهیم داشت زیرا با اشتباه وصل نمودن کویل جهت القاء در ثانویه کویل معکوس شده و از طریق بدنه ولتاژ قوی کویل به سر شمع می رسد که در این مسیر 15 تا 30 درصد از قدرت جرقه کاسته می شود.

برای آزمایش صحت عمل جرقه زنی وایر کویل را از دلکو بیرون آورده و در فاصله 10 میلیمتری از سر شمع می گیریم و در حالیکه جرقه زده می شود شعله نارنجی رنگی از طرف مداد خارج می گردد که اگر شعله از طرف مداد به طرف سر شمع باشد جهت تخلیه جرقه صحیح و اگر از طرف مداد به طرف وایر باشد جهت غلط می باشد.

 

20-خازن دلکو را شرح دهید.

خازن استوانه ای است که قسمت فلزی آن قطب منفی خازن و متصل به بدنه و سیم عایق از بدنه که از آن خارج می شود قطب مثبت را تشکیل می دهد این سیم باید به پلاتین متحرک که آن نیز از بدنه عایق است متصل شود به طور کلی خازن از دو ورقه فلزی تشکیل می شود که یک ورقه عایق بین آن ها قرار گرفته است.امروزه خازن ها را از نوارهای آلومینیومی یا نوارهای نازک قلع می سازند و ورقه ای از کاغذ را به عنوان عایق یا دی الکتریک در بین این دو قرار می دهند و سپس آنها را روی هم به نحوی لوله می کنند که به یکدیگر متصل نشوند.در خازنهای جدید لایه نازکی از فلز روی نوار کاغذی اندود می کنند و سپس دو نوار را که طرف کاغذی آنها روی هم قرار گرفته می پیجند و سپس لایه ای را متصل به بدنه و لایه ای دیگر را به وسیله سیمی از خازن خارج می سازند.ظرفیت خازنهای معمولی که در خودروها مورد استفاده قرار می گیرد معمولا 0.2 تا 0.25 میکروفاراد است.

در هنگام شارژ خازن الکترونهای تحت فشار الکتریکی در جوشن مثبت تجمع نموده و در جوشن منفی کمبود الکترون به وجود می آید که اگر مدار خارجی آن را با یک هادی به بدنه متصل کنیم با خازن به صورت جرقه تخلیه می گردد.

 

18-روش تست خازن را شرح دهيد؟

اگر خازن خراب شود نه تنها پلاتین ها سریعا خال می زند و اکسید می شوند بلکه وضع کار موتور به علت کوتاه شدن جرقه از یک طرف و عدم اشباع کامل کویل از طرف دیگر رضایت بخش نخواهد بود بنابراین وقتی پلاتین ها زود به زود خال می زند به روش ذیل خازن را تست نموده و سپس نسبت به تعویض آن اقدام می نماییم.خازن را مطابق شکل زیر به برق شهر وصل نموده که اگر خازن سالم باشد نباید چراغ روشن شود و نیز نباید دود نماید و اگربلافاصله مدار را قطع و سیم خازن را به بدنه آن تماس دهیم خازن با جرقه قوی تخلیه می گردد.

 

19-صفحات دلكو را توضیح دهید؟

دلکو دارای دو صفحه است -صفحه ثابت یا زیرین و صفحه متحرک یا بالائی

صفحه پائینی با چند پیچ به بدنه دلکو ثابت شده است اما صفحه بالائی روی صفحه زیرین حرکت نوسانی داشته و تا چند درجه می تواند تغییر وضعیت بدهد.این صفحه به میله دیافراگم دستگاه خلائی اتصال دارد.

 

20-آوانس خلائي(خودکار) را شرح دهيد؟

بین آوانس اولیه(استاتیکی)تا شروع عمل وزنه های دلکو, آوانس خلائی عمل می کند و تا دورهای بالا مقدار آن ادامه دارد.

دستگاه آوانس خلائی دارای دیافراگمی است که لوله مکشی آن به بالای دریچه گاز متصل بوده و میله دیافراگم به صفحه متحرک دلکو اتصال داده شده است.وقتی دریچه گاز کمی باز شود سرعت عبور هوا در مقابل مجرای متصل به دیافراگم زیاد شده در نتیجه در قسمت خلائی دیافراگم افت فشار ایجاد می شود که اختلاف فشار دو طرف دیافراگم نیروئی به میله آن اعمال نموده و این نیرو صفحه متحرک دلکو را در جهت خلاف میل دلکو چند درجه می گرداند و به این ترتیب پلاتین ها را سریعتر باز می نماید.یعنی پلاتین ها قبل ازآنکه با چرخش میل دلکو توسط بادامک در نقطه معینی باز شوند با حرکت پلاتین ها به طرف بادامک عمل باز شدن زودتر انجام می شود.

21-آوانس وزنه اي را شرح دهيد؟

با افزایش دور موتور برای بدست آوردن حداکثر قدرت نظر به این که زمان احتراق کوتاهتر می شود باید جرقه شمع نیز به تدریج بیشتر آوانس شود.در سیستم جرقه خودروهای امروزی وسیله ای برای آوانس کردن زمان جرقه در دلکو قرار داده اند که با زیاد شدن دور موتور به طور خودکار زمان جرقه را آوانس می کند.این وسیله از وزنه هایی متصل به شافت بادامک دار دلکو تشکیل شده است وزنه ها از یک طرف روی پین لولا شده اند و از طرف دیگر به وسیله فشار فنر به قسمت مرکزی دلکو کشیده می شوند با افزایش دور موتور و در اثر نیروی گریز از مرکز سر آزاد وزنه ها از هم فاصله می گیرند این حرکت باعث گرداندن شافت بادامک دار در جهت گردش میل دلکو و در تنیجه آوانس کردن زمان جرقه می شود بنابراین با شروع پرتاب زودتر جرقه و احتراق فشار داخل سیلندر افزایش یافته و از مخلوط هوا و بنزین نیز حد اکثر استفاده به عمل می آید.

22-زاويه مكث يا نشست پلاتين يا داول را شرح دهيد؟

به زاويه اي كه در طول آن پلاتين ها روي هم مي نشينند و جريان از مدار اوليه جهت اشباع كويل مي گذرد زاويه مكث يا داول گويند.اشباع كويل و رسيدن جريان به مقدار حداكثر در سيم پيچ اوليه لحظه اي بوده بلكه زمان كوتاهي را لازم دارد لذا به مقدار نشستن پلاتين ها باید توجه كامل نموده تا قدرت جرقه در اثر اشباع كامل كويل افزايش پيدا كند.

 

23-علت تغييرات زاويه داول را شرح دهيد.

با افزايش تعداد سيلندر از مقدار زاويه داول پلاتين كاسته مي شود و نيز با توجه به اينكه مقدار روي هم نشستن پلاتين ها مهمتر از مقدار باز بودن آن است پس بيشترين مقدار باز و بسته بودن را به بسته بودن داده اند  و به همين منظور 60-65 درصد را به بسته بودن و 30-35 درصد را به باز بودن اختصاص مي دهند.

 

24-روشهاي افزايش زاويه داول را بنويسيد.

الف-با دو پلاتینه کردن دلکو با یک کویل-در این روش از دو پلاتین استفاده می شود که پلاتین دوم 144 درجه بعد از پلاتین اول نصب می شود یعنی وقتی یک پلاتین در راس یک بادامک هشت ضلعی قرار می گیرد پلاتین دوم 9 درجه بعد به راس هشت ضلعی بادامک می رسد.به این ترتیب وقتی پلاتین اول باز می شود جریان کویل قطع نمی گردد و تا 9 درجه بعد هنوز عمل اشباع کویل ادامه دارد.وقتی پلاتین دوم باز شود مدار اولیه به طور کامل قطع شده و جرقه زده می شود.

 

ب-دو پلاتینه کردن با دو کویل-برای موتورهای هشت سیلندر می توان از بادامک 4 بر و دو پلاتین و دو کویل استفاده نمود به طوری که وقتی یکی از پلاتین ها در راس یک بادامک قرار دارد پلاتین دیگر در فاصله 135 درجه ای آن باشد با این روش زمان اشباع کویل به مقدار 4 سیلندر می رسد.

25-در صورت اشتباه در تنظيم دهانه پلاتين ها جه مشكلاتي ايجاد مي گردد.

اگر فاصله دهانه پلاتين كم باشد داول پلاتين افزايش يافته و در دورهاي كم كوئل گرم مي كند به علاوه چون ديرتر باز مي شود برق ريتارد شده و زمان جرقه زني به هم مي خورد و قدرت كم مي شود.

اگر دهانه پلاتين ها زياد باشد داول پلاتين كاهش يافته و در دورهاي بالا قدرت جرقه كم مي شودو موتور ريپ مي زند و به علاوه چون پلاتين ها زودتر باز مي شوند برق آوانس شده و موتور ضربه دار كار مي كند.

26-چگونگي تنظيم زاويه داول را بنويسيد.

مقدار زاويه داول را مي توان با درست تنظيم نمودن فاصله دهانه پلاتين ها تنظيم نمود زيرا مجموع زاويه باز بودن و بسته بودن پلاتين براي يك سيلندر ثابت است پس اگر دهانه پلاتين بيشتر از حد باز باشد مقدار بسته بودن كم خواهد شد و بالعكس.

 

27-چگونگي كنترل آوانس وزنه اي و خلائي دلكو را بنويسيد.

با استفاده از چراغ دلكو و دورسنج در روي موتور مي توان نحوه عملكرد دستگاههاي آوانس وزنه اي و خلائي را تست نمود جهت تست ابتدا سيم هاي دورسنج را به طرفين كوئل متصل نموده و چراغ دلكو را به باتري و واير شمع يك مي بنديم مقدار آوانس استاتيكي در پيكان بين 7 تا 9 درجه يعني 100/1 دور آرام موتور مي باشد و اگر مقدار آوانس وزنه اي در دور 1000 دور در دقيقه 4 درجه باشد مجموع آوانس خوانده شده روي پولي موتور 12 درجه خواهد بود.

 

28-عدد حك شده روي دستگاه آوانس خلائي معرف چيست؟

علامت روي دستگاه آوانس خلائي به صورت سه عدد حك مي گردد كه عدد اول به معني شروع كار دستگاه خلائي در 4 اينچ جيوه و عدد دوم حداكثر مقدار آوانس در مقدار داده شده بر حسب اينچ جيوه بوده و عدد سوم مقدار آونس دستگاه مي باشد كه بر حسب اينچ جيوه است.

 

29-چگونگي اصلاح نيروي فنر پلاتين متحرك را بنويسيد.

در صورتي كه نيروي پلاتين متحرك زياد باشد حلقه فنر را از پيچ آن خارج نموده و قوس فنر را به طرف بيرون دلكو و در صورتي كه نيروي فنر پلاتين م باشد قوس را به طرف داخل دلكو فشار مي دهيم تا نيروي فنريت پلاتين متحرك در حد لازم تنظيم گردد.

30- روش فیلر کردن دهانه پلاتین دلکو را شرح دهید؟

پیچ پایه پلاتین را شل کرده و با چرخاندن پولی میل لنگ باید برجستگی های بادامک دلکو روی فیبر پلاتین قرار گیرد آنگاه تیغه فیلر0.35 میلیمتری را بین دو فک پلاتین قرار داده و پلاتین ثابت را به فیلر چسبانده و پیچ آن را سفت می کنیم.

31-روش تنطیم دینامیکی دلکو را شرح دهید؟

در این نوع تنظیم از چراغ مخصوصی استفاده می نماییم که آن را چراغ تنظیم دلکو می نامند هنگام آزمایش دور آرام موتور را به نحوی تنظیم می نماییم که آوانس وزنه ای زمان جرقه را تغییر ندهد سپس موتور را روشن می نماییم تا درجه حرارت آن به میزان نرمال برسد وسپس موتور را خاموش کرده و اتصالات چراغ تایمینگ را وصل می نماییم که بایستی سیم عایق ضخیم را به وایر شمع یک متصل کنیم یا آداپتر که معمولا آبی رنگ است را به وایر شمع یک متصل نماییم و دو سیم دیگر را که با علائم مثبت و منفی و یا روکش به رنگ قرمز و سیاه مشخص شده اند را به ترتیب به قطب مثبت و منفی باتری متصل نماییم و سپس علائم روی پولی میل لنگ و ثابت بدنه را با رنگ روشن مثلا سفید مشخص کنیم و استارت را زده و موتور را روشن کنیم و در حالی که نور چراغ تایمینگ را به سمت علائم تایمینگ موتور گرفته ایم پیچ بست دلکو را کمی شل می کنیم و هر بار که شمع سیلندر یک جرقه می زند هم زمان چراغ تایمینگ روشن و خاموش می شود

33-چگونگی بررسی آوانس مکشی دلکو را شرح دهید؟

درب دلکو را برمی داریم ساسات را می کشیم تا دریچه بسته شود سپس دریچه را با فشار بر پدال یا اهرم گاز باز می کنیم و موتور را به وسیله استارت می گردانیم.اگر در زمان استارت زدن صفحه پلاتین در جهت آوانس گردش کند و در زمان قطع استارت به حالت اولیه برگردد آوانس خلائی سالم است.

36-وظیفه پلاتین را بنویسید؟

وظیفه پلاتین قطع و وصل مدار اولیه کویل و در نتیجه تولید جرقه در هر سیلندر است.هنگام بسته بودن پلاتین میدان مغناطیسی لازم در هسته کویل به وجود می آید و همین میدان مغناطیسی در لحظه باز شدن دهانه پلاتین جرقه لازم را در سر شمع تامین می کند.

37-حداکثر فاصله پلاتین چه هنگامی ایجاد می گردد و مقدار آن چقدر است؟

زمانی ایجاد می شود که پاشنه پلاتین(فیبری پلاتین)روی برآمدگی شافت دلکو قرار می گیرد0.015 اینچ یا 0.35 میلیمتر است.

 38-سیستمهای محرک دلکو را شرح دهید؟

شافت دلکو نیروی محرک خود را از طریق دنده میل سوپاپ تامین می کند این نیرو ممکن است مستقیما بر اثر درگیر شدن دنده شافت دلکو با دنده میل سوپاپ تامین شود.(با گردش شافت دلکو شافت اویل پمپ نیز گردش می کند)یا از طریق درگیری دنده اویل پمپ با دنده میل سوپاپ و درگیری سر شافت دلکو (دو پر)با مادگی یا شیار شافت اویل پمپ شافت دلکو نیز گردش می کند.

48-شمع را تعریف نموده و شمع پایه کوتاه و بلند را با یکدیگر مقایسه نمایید.

شمع وسیله ای است که در اتاق احتراق سیلندر موتور بسته می شود و ولتاژ مدار ثانویه را به صورت جرقه ای بین الکترودها پرتاب و مخلوط هوا و بنزین را در انتهای زمان تراکم محترق می سازد.

ساختمان شمع متشکل از الکترود مرکزی و الکترود کناری است که الکترود مرکزی از طریق وایر مرکزی و درب دلکو به مدار ثانویه کویل متصل می شود و به وسیله عایق مخصوصی از پوسته فلزی جدا می شود.الکترود کناری یا الکترود متصل به بدنه در پایین ترین قسمت شمع و در مقابل الکترود مرکزی قرار می گیرد و فاصله ای را تشکیل می دهد که گپ شمع نام دارد و در همین فاصله عمل جرقه انجام می شود.

چنانچه از شمع پایه بلند به جای شمع پایه کوتاه استفاده نماییم علاوه بر اینکه ممکن است پیستون و سوپاپها با آن برخورد نمایند روی رزوه های خارج شده از پوسته در محفظه احتراق به تدریج دوده جمع می شود و هنگام باز کردن شمع به رزوه های محل بسته شدن شمع صدمه وارد می سازد و در ضمن کمپرس موتور و حرارت شمع نیز افزایش پیدا خواهد کرد و در صورتیکه پایه شمع کوتاهتر از اندازه تعیین شده باشد محل جرقه در نقطه ای خواهد بود که شعله با سرعت کمتری گسترش پیدا کند و حداکثر نیرو از احتراق سوخت به دست نخواهد آمد.

48-شمع سرد را تعریف نمایید؟

شمع سرد شمعی است که عایق آن نسبتا کوتاه و در نتیجه مسیر انتقال حرارت آن نیز کوتاهتر از شمع گرم بوده و حرارت در این نوع شمع به سرعت از الکترود مرکزی به پوسته فلزی منتقل و از طریق سر سیلندر خارج می گردد.در نتیجه شمع سرد در موتورهای دور بالا استفاده می شود تا از خودسوزی در هنگام بالا رفتن درجه حرارت جلوگیری نماید.

49-شمع گرم را تعریف نمایید از چه نظر به دو نوع سرد و گرم تقسیم شده اند؟

شمع گرم دارای عایق بلندتری است که در نتیجه مسیر انتقال حرارت بلندتر از شمع سرد و یا فاصله انتقال حرارت تا پوسته فلزی آن بیشتر است.روغن و سایر مواد روی الکترودها به سرعت سوخته و از بین می رود و از نظر تبادل حرارتی به دو نوع گرم و سرد تقسیم می شوند.

 

50-اندازه های مختلف شمع را بنویسید.

اندازه های شمع از نظر قطر پایه عبارتند از 10و14و18 میلیمتر که اکثرا از اندازه 14میلیمتری استفاده می شود.ارتفاع پایه شمع در شمع های پایه بلند 0.715 تا 0.725 اینچ و در شمع های پایه کوتاه 0.545 تا 0.555 اینچ است و گام دندانه ها(فاصله دو رزوه مجاور) 1.25 میلیمتر می باشد.

51-گشتاور شمع ها را شرح دهید؟

سفت کردن شمع ها با فشار کم و زیاد سبب پیدایش عیوبی در شمع و یا سر سیلندر می شود.گشتاور آن معمولا برای سفت کردن شمع های 14 میلیمتری 25 تا 35 و برای شمع های 18میلیمتری 15 تا 20 فوت-پوند است.

51-چگونگی بررسی ترتیب احتراق جهت وایر چینی را بنویسید؟

معمولا ترتیب احتراق موتور را روی مانیفولد و یا بدنه موتور حک می کنند و در غیر این صورت با استفاده از کتاب تعمیراتی و یا در صورت در دسترس نبودن آن با برداشتن درپوش سوپاپ و گرداندن موتور به وسیله هندل-یا آچار و یا گردش یک چرخ محور دیفرانسیل در جهت گردش و در نظر گرفتن ترتیب پی در پی باز شدن سوپاپهای ورودی و یا دود ترتیب احتراق را یادداشت می نماییم.معمولا ترتیب احتراق در موتورهای چهار سیلندر خطی چهار زمانه 2-4-3-1 و موتورهای شش سیلندر خطی چهار زمانه 4-2-6-3-5-1 می باشد.

 

52-روش پیاده سازی دلکو را شرح دهید؟

خودرو را در محل مناسب قرار می دهیم سپس کاپوت را بالا زده و سوئیچ را می بندیم و علائم تایمینگ را در مقابل هم قرار می دهیم و سپس بست قطب کابل اتصال به بدنه باتری را باز کرده و سیم منفی کویل و متصل به دلکو را جدا می کنیم.سپس درب دلکو را از روی دلکو و اتصال وایرهای آنرا به شمع ها و کویل جدا کرده و در کناری قرار می دهیم.پیچ بست ثابت کننده دلکو را با آچار مناسب کاملا شل کرده و دلکو را بیرون می آوریم.

 

53-ارزش حرارتی شمع ها را توضیح دهید.

حرارت شمع ها باید به اندازه ای باشد که ذرات کربن یعنی دوده ها و مواد دیگر را سوزانده و اجازه ایجاد رسوب را ندهد.حرارت شمع ها معمولا بین 500 تا 800 درجه سانتیگراد است و چنانچه بیش از این گرم شوند مثلا حرارت شمع به 880 درجه سانتیگراد برسد  ایجاد خودسوزی  می نماید.(خود سوزی یعنی مخلوط هوا و بنزین بدون جرقه شمع و به علت حرارت و سرخی سر شمع محترق می گردد.) قابلیت مقاومت شمع در مقابل خوسوزی را با عددی به عنوان ارزش حرارتی تعیین می نمایند که این عدد را در موتورها آزمایش و تعیین می نمایند که پس از چند ثانیه شمع به اندازه ای گرم می شود که خودسوزی حاصل از حرارت آن ایجاد شود.یک شمع با ارزش حرارتی کم زودتر از یک شمع با ارزش حرارتی زیاد گرم می شود.

وقتی سطح جذب حرارت شمع کم می شود (مثلا پایه عایق و الکترود کوتاه باشد)ارزش حرارتی آن بیشتر است.شمع با ارزش حرارتی کم  یا پایه بلند سریع گرم می شود.

شمع هایی با ارزش حرارتی زیاد مثلا بین 175 تا 240 درجه در حالتهای مختلف موتور بهتر کار می کنند بدین ترتیب که در دور آرام به حرارت کافی می رسد و در بار زیاد هم حرارت را کنترل و از خود سوزی جلوگیری می کند.

 

73-استارت نوع بندیکس را شرح دهید و نحوه درگیر شدن دنده استارت و دنده فلایویل را در استارت نوع بندیکس بنویسید.

استارتر پیکان از نوع بندیکس یا استارتر مارپیچی است در این نوع از استارتر دنده استارتر به طور آزاد روی پوسته ای قرار گرفته که به وسیله دنده مارپیچ با هم درگیرند.هنگام خاموشی استارتر دنده های فلایویل و دنده استارتر با هم درگیر نیستند ولی با زدن سوئیچ استارتر آرمیچر به گردش در می آید و حرکت شافت آرمیچر توسط یک فنر مارپیچی نیرومند به نام بندیکس به پوسته منتقل شده و آنرا به گردش در می آورد.اینرسی دنده استارت مانع می شود که سرعت پوسته با دنده استارتر یکسان شود.

بنابراین پوسته و دنده استارتر مانند پیچ و مهره در داخل یکدیگر خواهند چرخید و چون پوسته نسبت به محور ثابت است پس دنده استارتر در طول محور به سمت دنده های فلایویل به حرکت در آمده و با آن درگیر می شود.حرکت پینیون روی محور توسط یک خار که روی محور قرار گرفته محدود می گردد و درگیری دنده استارتر با فلایویل با ضربه همراه خواهد بود که این ضربه توسط فنر مارپیچی خنثی می شود.زمانی که دور فلایویل از دور استارتر زیادتر شد و نیروی الکتریکی استارتر هم قطع شد حرکت آرمیچر کند می شود.دنده های مارپیچی روی پوسته و پینیون باعث بازگشت و خارج شدن از درگیری با فلایویل می گردد.

 

75-اگر با زدن سوئیچ استارتر به طور کلی کار نکند عیب از چیست؟

ابتدا باید باتری را آزمایش نماییم اگر برق باتری کافی باشد کابل استارتر و سیمهایی که از استارتر و باتری به سوئیچ می رود و اتصال بدنه باتری بازرسی شود و در صورت قطع بودن یا شل بودن اصلاح گردد.

 

76-با زدن سوئیچ استارتر اتومات تیک تیک می کند ولی خود استارتر عمل نمی کند؟

ممکن است دنده استارتر گیر کرده باشد اتومبیل را در دنده قرار داده کمی هل دهید تا دنده استارتر آزاد گردد اگر باز هم استارتر عمل نکرد عیب از داخل استارتر است آنرا بایستی پیاده کرده و اجزاء را آزمایش نماییم.

77-اگر اتصالات خارجی استارتر سالم باشد و استارتر عمل نکند عیب از چیست؟

ورودی و خروجی اتومات استارتر یعنی دو پیچ مسی کلفت اتومات را به هم وصل می کنیم اگر استارتر عمل کرد عیب از اتومات استارتر است که بایستی باز و تعمیر شود

 

تهیه کننده وحید رنجبرکهن هنرآموزمکانیک خودرو